اعلامیه کارشناسان بینالمللی درباره آپارتاید جنسیتی به مناسبت، پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت رونمایی میشود.
۵ آگست ۲۰۲۶
مدافعان حقوق بشر امروز اعلام کردند که «اعلامیه بینالمللی درباره آپارتاید جنسیتی و پیامدهای ویرانگر آن» در ۱۳ آگست رونمایی خواهد شد. این اعلامیه کارشناسی، بهویژه با هدف پشتیبانی از مبارزات دوامدار زنان و دختران افغانستان در برابر سرکوب نظاممند طالبان تهیه شده است؛ سرکوبی که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، پیوسته شدت یافته است.
این اعلامیه را بیش از ۵۰ تن از برجستهترین کارشناسان جهان در حوزههای حقوق بینالملل و حقوق بشر زنان امضا کردهاند؛ از جمله مدافعان سرشناس افغانستان و آفریقای جنوبی، برندگان جایزه نوبل، مقامات و کارشناسان پیشین ملل متحد، و قضات پیشین شماری از معتبرترین محاکم ملی و بینالمللی جهان. مراسم رونمایی آنلاین در ۱۳ آگست، از ساعت ۱۲:۰۰ تا ۱:۳۰ بعدازظهر به وقت شرق امریکا، رایگان و برای عموم آزاد خواهد بود (پیوند ثبتنام در پایین آمده است). این اعلامیه به زبانهای انگلیسی، فارسی، پشتو و فرانسوی در دسترس است. www.genderapartheiddeclaration.org (opens in new tab)
این اعلامیه حاصل یک روند گسترده ۱۸ماهه از مشورتهای فراگیر در سطح جهانی است که با رهبری مشترک حقوقدانان بینالمللی و مدافعان حقوق زنان افغانستان انجام شده است؛ روندی که یک نشست حضوری در دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان در سپتامبر ۲۰۲۵ را نیز دربر داشته است. اعلامیه خواهان پایان آپارتاید جنسیتی در افغانستان و نیز «استفاده همهجانبه از حقوق بینالملل و توسعه آن» برای تحقق این هدف است؛ از جمله تدوین صریح ممنوعیت آپارتاید جنسیتی در کنوانسیون پیشِروی جرایم علیه بشریت، و تفسیر مترقی حقوق بینالملل موجود برای مقابله با این تهدید جدی علیه حقوق زنان.
جامعه افغانستان در مجموع زیر حاکمیت طالبان آسیب دیده است و شهروندان همزمان با بحرانهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی و بشردوستانه روبهرو هستند. با این حال، سنگینی سالگرد ۱۵ آگست، روز بازگشت طالبان به قدرت، بیش از همه بر دوش زنان و دختران افغانستان است؛ زنانی و دخترانی که هر روز با نقضهای فاحش حقوق بشر و تهدید علیه کرامت انسانی خود مواجهاند و در حالی که جهان روی برمیگرداند، به مقاومت خود ادامه میدهند. بهتازگی، دهها زن در شهر هرات به اتهام نقض بهاصطلاح مقررات پوشش بازداشت شدند و اعتراضهای پس از آن نیز با خشونت سرکوب شدند. نظام نهادینهشده تبعیض جنسیتی طالبان، دختران را از ادامه آموزش پس از صنف ششم محروم میکند، کتابهای نوشتهشده توسط زنان را ممنوع میسازد، و زنان را از عرصه عمومی و بیشتر مشاغل کنار میزند. طالبان از طریق نظارت، خشونت آشکار و بهاصطلاح قانون، زنان افغانستان را از جامعه حذف میکنند.
این اعلامیه گامی اساسی برای پشتیبانی از دادخواهی زنانی است که در خط مقدم مقابله با نظامهای ریشهدار و نوپدید سرکوب، در افغانستان و فراتر از آن، ایستادهاند؛ و در زمانی که جهان با موجی از واپسگرایی روبهرو است، از حقوق زنان برای نسلهای آینده نیز پاسداری میکند. در حالی که برخی بازیگران بینالمللی در پی عادیسازی طالباناند، اعلامیه همدستی با عاملان آپارتاید جنسیتی را محکوم میکند و خواهان پاسخگویی آنان و جبران مؤثر برای قربانیان میشود.
مراسم رونمایی روز پنجشنبه، ۱۳ آگست، از ساعت ۱۲:۰۰ تا ۱:۳۰ بعدازظهر به وقت شرق امریکا، بهصورت مجازی برگزار خواهد شد و سخنرانان از افغانستان، آفریقای جنوبی و شماری دیگر از چهرههای بینالمللی در آن حضور خواهند داشت. میزبان این برنامه دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان است و انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، شبکه تحقیق و دادخواهی برای زنان و کودکان (WCRAN)، شبکه محو آپارتاید جنسیتی (NEGA)، شبکه زنان تحت قوانین مسلمانان (WLUML)، مرکز عدالت جهانی و حقوق بشر گیلبرتِ دانشکده حقوق گولد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، و گروه تخصصی زنان در حقوق بینالمللِ انجمن امریکایی حقوق بینالملل، از حامیان مشترک آناند. برای ثبتنام، اینجا (opens in new tab) را کلیک کنید.
سخنرانان اصلی برنامه عبارتاند از:
● رییس نشست: زبیده اکبر، از فعالان برجسته حقوق زنان و جامعه مدنی افغانستان؛
● سفیر منیژه باختری، سفیر و نماینده دایمی جمهوری اسلامی افغانستان در ویانا و سازمانهای بینالمللی، و رییس پیشین دفتر وزارت امور خارجه افغانستان؛
● زرقا یفتلی، بنیانگذار و مدیر اجرایی شبکه تحقیق و دادخواهی برای زنان و کودکان؛
● دکتر داوود مرادیان، رییس عمومی انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان؛
● پروفیسور هانا گری، استاد بالینی حقوق و مدیر علمی مرکز عدالت جهانی و حقوق بشر گیلبرت در دانشکده حقوق گولد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی؛ و
● پروفیسور کریمه بنون، استاد حقوق لوئیس ام. سایمز در دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان و گزارشگر ویژه پیشین ملل متحد در حوزه حقوق فرهنگی (۲۰۱۵–۲۰۲۱).
همچنین، پروفیسور پنهلوپی اندروز، استاد حقوق جان مارشال هارلن دوم و مدیر پروژه عدالت نژادی در دانشکده حقوق نیویورک، و رییس پیشین دانشکده حقوق دانشگاه کیپتاون، از طریق پیام ویدیویی در برنامه سخنرانی خواهد کرد.
آدرس تماس برای معلومات: کریمه بنون
استاد حقوق لوئیس ام. سایمز
دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان
karimab@umich.edu